Νηστεία: ένας απλός οδηγός για τις νηστείες του έτους

Η νηστεία στην Ορθόδοξη Εκκλησία δεν είναι δίαιτα ούτε κανόνας για να «περάσουμε». Είναι τρόπος προετοιμασίας: λιγότερο φαγητό και λιγότερος θόρυβος, για να μείνει χώρος για προσευχή, ελεημοσύνη και καλύτερη σχέση με τους άλλους. Με τη νηστεία των Χριστουγέννων να ξεκινά στις 15 Νοεμβρίου, είναι καλή στιγμή να δούμε συνολικά τις νηστείες της χρονιάς.

Οι τέσσερις μεγάλες περίοδοι νηστείας

• Μεγάλη Τεσσαρακοστή και Μεγάλη Εβδομάδα: από την Καθαρά Δευτέρα ως το Πάσχα. Είναι η πιο αυστηρή περίοδος της χρονιάς.
• Νηστεία των Αγίων Αποστόλων: από τη Δευτέρα μετά την Κυριακή των Αγίων Πάντων ως την εορτή των Αγίων Πέτρου και Παύλου στις 29 Ιουνίου. Η διάρκειά της αλλάζει κάθε χρόνο, γιατί εξαρτάται από την ημερομηνία του Πάσχα.
• Δεκαπενταύγουστος: από 1 ως 14 Αυγούστου, πριν από την Κοίμηση της Θεοτόκου.
• Νηστεία των Χριστουγέννων: από 15 Νοεμβρίου ως 24 Δεκεμβρίου, σαράντα ημέρες πριν από τη Γέννηση του Χριστού.

Τετάρτη και Παρασκευή

Σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, η Τετάρτη και η Παρασκευή είναι μέρες νηστείας, σε ανάμνηση της προδοσίας και της Σταύρωσης του Χριστού. Υπάρχουν όμως και εβδομάδες χωρίς νηστεία, όπως η εβδομάδα μετά το Πάσχα και το διάστημα από τα Χριστούγεννα ως την παραμονή των Θεοφανείων.

Μονοήμερες νηστείες

Ορισμένες εορτές έχουν δική τους νηστεία, ακόμη κι αν δεν πέφτουν σε Τετάρτη ή Παρασκευή. Οι πιο γνωστές είναι η παραμονή των Θεοφανείων, η Αποτομή της κεφαλής του Τιμίου Προδρόμου στις 29 Αυγούστου και η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού στις 14 Σεπτεμβρίου.

Τι σημαίνει κατάλυση

Κατάλυση σημαίνει ότι σε μια μέρα νηστείας επιτρέπεται κάποια τροφή που κανονικά αποφεύγεται. Θα δείτε στα ημερολόγια φράσεις όπως «κατάλυση οίνου και ελαίου» ή «κατάλυση ιχθύος». Για παράδειγμα, κατάλυση ιχθύος συνηθίζεται στον Ευαγγελισμό και την Κυριακή των Βαΐων μέσα στη Σαρακοστή, καθώς και στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος στις 6 Αυγούστου. Τα εκκλησιαστικά ημερολόγια σημειώνουν κάθε μέρα αναλυτικά.

Με μέτρο και καθοδήγηση

Η νηστεία προσαρμόζεται στον άνθρωπο. Τα παιδιά, οι ηλικιωμένοι, όσοι έχουν προβλήματα υγείας, οι έγκυες και όσοι εργάζονται σε βαριές συνθήκες συχνά νηστεύουν με διαφορετικό τρόπο. Γι' αυτό η Εκκλησία δεν δίνει έναν κανόνα για όλους: ο ιερέας της ενορίας ή ο πνευματικός σας είναι αυτός που θα σας βοηθήσει να βρείτε το μέτρο σας. Αν έχετε θέμα υγείας, μιλήστε και με τον γιατρό σας.

Μερικές πρακτικές ιδέες

• Σημειώστε από νωρίς στο ημερολόγιό σας πότε ξεκινά κάθε περίοδος.
• Οργανώστε το εβδομαδιαίο μενού με όσπρια, λαχανικά και θαλασσινά, για να μη γίνει η νηστεία άγχος.
• Συνδέστε τη νηστεία με κάτι για τους άλλους, για παράδειγμα μια προσφορά στο φιλόπτωχο της ενορίας.

Αν στη διάρκεια μιας νηστείας έχετε μνημόσυνο, ρωτήστε τον ιερέα τι ισχύει για εκείνη τη μέρα.

Με το Convivia η ενορία μπορεί να ενημερώνει τους ενορίτες για τις περιόδους νηστείας και το πρόγραμμα των ακολουθιών σε ένα σημείο. Δείτε τις δυνατότητες.